Yoğun bir günün ardından dolaba yönelmek ya da stresli bir anda kontrolsüz şekilde atıştırmak birçok kişi için tanıdık bir davranış. Ancak bu durum her zaman fiziksel açlıktan kaynaklanmıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Psikolog Jülide Unutmaz, stresin vücutta kortizol hormonunu artırarak iştahı tetiklediğini ve duygusal yeme davranışına zemin hazırladığını belirtti.
Stres Beyni “Tehlike” Moduna Sokuyor
Stres anlarında beynin kaygı, korku ve öfke gibi duyguları birer tehdit olarak algıladığını ifade eden Uzman Psikolog Jülide Unutmaz, şu değerlendirmede bulundu:
“Kortizol hormonunun temel görevi vücudu tehlikeye hazırlamaktır. Ancak bu süreçte iştah da belirgin şekilde artar. Beyin, stresli durumlarda vücudun daha fazla enerjiye ihtiyaç duyduğunu düşünür. Bu nedenle stresliyken yemek yeme isteği ani ve kontrolsüz biçimde ortaya çıkabilir.”
Fiziksel Açlık ile Duygusal Yeme Farklıdır
Her yeme isteğinin gerçek açlık anlamına gelmediğini vurgulayan Unutmaz, duygusal yeme ile fiziksel açlık arasındaki farklara dikkat çekti:
“Fiziksel açlık yavaş gelişir, mide guruldaması gibi bedensel sinyallerle kendini gösterir ve kişi her türlü yiyeceğe açıktır. Duygusal yeme ise ani başlar, genellikle bir boşluk hissiyle ilişkilidir ve belirli yiyeceklere yönelim görülür. Yemek sonrası pişmanlık ve suçluluk duyguları da sık yaşanır.”
Beynin Stresle Başa Çıkma Yolu: Şeker
Stresli dönemlerde özellikle tatlı ve karbonhidratlı besinlere yönelmenin tesadüf olmadığını belirten Unutmaz, bu durumun beyin kimyasıyla ilişkili olduğunu söyledi:
“Tatlı ve karbonhidratlı yiyecekler, beyinde dopamin ve serotonin salgısını kısa süreli olarak artırır. Bu da geçici bir rahatlama hissi yaratır. Beyin adeta ‘şekerle sakinleş’ mesajı verir. Ancak bu etki kalıcı değildir ve döngü tekrar eder.”
Uzman Desteği Önemli
Yeme davranışının duyguların yerine geçmeye başladığı durumlarda yalnızca diyetle çözüm aramanın yeterli olmayabileceğini vurgulayan Unutmaz, şu uyarıda bulundu:
“Eğer kişi yemek sonrasında yoğun pişmanlık hissediyor, kendini kusturma gibi davranışlar gösteriyor ya da en küçük boşluk anını stres olarak algılayıp kontrolsüz yeme eğilimi sergiliyorsa, mutlaka psikolog ya da psikiyatri desteği alınmalıdır. Duygular birer sinyaldir ve yemek onların yerine geçmemelidir.”
