Diyabet, dünya genelinde giderek daha fazla kişiyi etkileyen önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşarken, Türkiye’de yaklaşık 9,6 milyon yetişkinin diyabetli olduğu belirtiliyor.
Hastalığın uzun süre fark edilmeden ilerleyebildiğine dikkat çeken Acıbadem Altunizade Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Adnan Batman; çok su içme, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, bulanık görme ve geç iyileşen yaraların belirtiler arasında yer aldığını söyledi.
Batman, diyabetin gelişiminde genetik yatkınlığın yanı sıra obezite, hareketsizlik, rafine şeker ağırlıklı beslenme, stres ve uyku düzensizliğinin de önemli rol oynadığını belirterek Tip 2 diyabete karşı alınabilecek 7 önlemi sıraladı.
1- BEL ÇEVRENİZDEKİ DEĞİŞİMİ TAKİP EDİN
Özellikle karın bölgesinde biriken yağlar, metabolik hastalıklar açısından önemli bir risk göstergesi olabiliyor. Erkeklerde bel çevresinin 102, kadınlarda ise 88 santimetreyi aşmasının insülin direnci ve diyabet açısından uyarı işareti olduğunu belirten Batman, yalnızca tartıdaki kilonun değil bel ölçüsündeki değişimin de takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Vücut ağırlığının yüzde 5-10 oranında azaltılmasının risk grubundaki kişilerde diyabet gelişme olasılığını yüzde 58’e varan oranlarda düşürebileceğini ifade eden Batman, hızlı kilo kaybı vadeden ağır diyetler yerine sürdürülebilir beslenme ve hareket alışkanlıklarının benimsenmesini önerdi.
2- ŞEKERLİ İÇECEK TÜKETİMİNE DİKKAT
Kola, gazoz, hazır meyve suları ve şeker içeren çay-kahve karışımlarının kan şekerinin hızla yükselmesine neden olabileceğine dikkat çeken Batman, düzenli şekerli içecek tüketiminin Tip 2 diyabet riskini artırabileceğini belirtti.
Beyaz ekmek, pirinç ve şekerli unlu mamuller gibi rafine karbonhidratların azaltılarak tam tahıllı ürünlere yönelinmesini öneren Batman; içecek olarak su, sade maden suyu, ayran ve şekersiz çayın tercih edilebileceğini söyledi.
3- GÜNDE 30 DAKİKA HAREKET EDİN
Düzenli fiziksel aktivite, diyabetten korunmanın en önemli adımlarından biri. Haftada en az 150 dakika, yani günde yaklaşık yarım saat tempolu yürüyüşün insülin duyarlılığını artırabileceğini belirten Batman, bunun için mutlaka spor salonuna gidilmesi gerekmediğini söyledi.
“Asansör yerine merdiven kullanmak, servisten bir durak önce inmek, akşam yemeği sonrası mahalle turu bile işe yarar” diyen Batman, masa başında çalışanların da her 30-45 dakikada bir kalkarak birkaç dakika hareket etmesini önerdi.
4- TABAĞINIZI AKDENİZ TİPİ BESLENMEYE GÖRE DÜZENLEYİN
Dengeli bir öğünde tabağın yarısının sebze ve salatadan, dörtte birinin tavuk, balık veya baklagiller gibi protein kaynaklarından, kalan bölümünün ise tam tahıllardan oluşturulabileceğini belirten Batman, haftada en az iki kez balık tüketilmesini önerdi.
Zeytinyağı, lifli besinler ve çiğ kuruyemişlerin beslenmede yer alması; salam, sosis, paketli atıştırmalıklar ve işlenmiş gıdaların ise sınırlandırılması gerektiğini ifade etti.
5- UYKU VE STRESİ İHMAL ETMEYİN
Uyku düzensizliği ve kronik stres de metabolik sağlık üzerinde etkili olabiliyor. Düzenli olarak yetersiz uyumanın insülin direnci ve diyabet riskiyle ilişkili olduğuna dikkat çeken Batman, yetişkinler için yeterli ve kaliteli uykunun önemini vurguladı.
Stres yönetiminde ise yürüyüş, nefes egzersizleri, hobiler ve sosyal aktiviteler gibi kişiye uygun yöntemlerden yararlanılabileceğini belirtti.
6- SİGARAYI BIRAKIN
Sigaranın etkilerinin yalnızca akciğerlerle sınırlı olmadığına dikkat çeken Batman, sigara kullanımının Tip 2 diyabet riskini de artırabildiğini söyledi.
Sigaranın insülin direnci üzerinde olumsuz etkileri bulunduğunu belirten Batman, özellikle diyabet hastalarında sigara kullanımının kalp-damar ve böbrek hastalıklarına ilişkin riskleri daha da artırabileceği uyarısında bulundu.
7- KAN ŞEKERİNİZİ KONTROL ETTİRİN
Diyabetin yıllarca belirgin şikâyet oluşturmadan ilerleyebileceğini belirten Doç. Dr. Adnan Batman, risk faktörlerine sahip kişilerin düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini söyledi.
Batman, “Ailesinde diyabeti olanların, fazla kilolu bireylerin ve gebelik şekeri öyküsü olan kadınların daha erken yaşta açlık kan şekeri ve gerektiğinde üç aylık kan şekeri ortalamasını gösteren HbA1c değerlerini kontrol ettirmeleri gerekir” dedi.
Açlık kan şekerinin 100-125 mg/dl arasında olmasının prediyabet olarak değerlendirildiğini belirten Batman, bu dönemin yaşam tarzı değişiklikleri açısından önemli bir fırsat olduğunu vurguladı.
“DİYABET KADER DEĞİL”
Tip 2 diyabet riskinin yaşam tarzındaki değişikliklerle önemli ölçüde azaltılabileceğini vurgulayan Doç. Dr. Adnan Batman, “Genlerimizi seçemeyiz ama sofraya ne koyduğumuzu, ne kadar yürüdüğümüzü, kaçta yattığımızı ve düzenli kontrollerimizi yapıp yapmadığımızı biz seçeriz” ifadelerini kullandı.
Batman, sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kilo kontrolü, yeterli uyku ve sağlık kontrollerinin yalnızca diyabet açısından değil, genel sağlık açısından da önemli olduğunu belirtti.
